Od projektu UD346 do ustawy uchwalonej przez Sejm

Jeszcze latem pisaliśmy, że projekt UD346 „nie jest jeszcze ustawą” i że nie można na jego podstawie automatycznie żądać umorzenia należności. Wskazywaliśmy jednak, że projekt nie został odłożony na półkę: 9 lipca 2026 r. przyjął go Stały Komitet Rady Ministrów, a Minister Klimatu i Środowiska prosił o potraktowanie sprawy jako pilnej.

Dziś jesteśmy o kolejny, fundamentalny krok dalej. Dzień wcześniej uczestniczyłem w Sejmie w pracach komisji nad tym projektem. 8 października Sejm powiedział „TAK” ustawie, która ma chronić ludzi pozostawionych z nierzetelnym wykonawcą, żądaniem zwrotu dotacji i konsekwencjami problemów, których sami nie stworzyli.

Jednomyślność głosowania ma swoją wymowę. Ponad podziałami politycznymi uznano, że Beneficjent nie może być traktowany jak automatyczny płatnik za nieuczciwego wykonawcę.

Co przewiduje uchwalona ustawa

Z dostępnych informacji o uchwalonym tekście wynika, że ustawa ma przede wszystkim:

• umożliwić zawieszenie spłaty należności wobec funduszu ochrony środowiska, jeżeli wszczęto postępowanie karne dotyczące przestępstwa związanego z realizacją umowy o dofinansowanie na szkodę Beneficjenta lub spadkobiercy. Zawieszenie ma następować z dniem doręczenia wniosku (wraz z dokumentem potwierdzającym wszczęcie postępowania) i trwać do prawomocnego zakończenia postępowania karnego;
• wyłączyć odpowiedzialność Beneficjenta wobec funduszu, jeżeli nieuczciwy wykonawca albo osoba trzecia zostanie prawomocnie skazana za przestępstwo, którego skutkiem było niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o dofinansowanie;
• pozwolić na umarzanie należności oraz na rozłożenie zobowiązania na raty;
• dać funduszom podstawę do bezpośredniego dochodzenia roszczeń od sprawców, a nie od poszkodowanych właścicieli domów;
• objąć ochroną także spadkobierców Beneficjentów;
• wprowadzić pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę Beneficjentów.

Nowe przepisy mają dotyczyć umów o dofinansowanie zawartych według zasad programu obowiązujących od 15 lipca 2022 r. do 28 listopada 2024 r. Według szacunków resortu klimatu problem może dotyczyć nawet 8 tysięcy rodzin.

Postępowanie karne staje się osią ochrony

Ustawa potwierdza to, o czym mówimy Beneficjentom od miesięcy: zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa nie jest „opcją dodatkową”. To od wszczęcia postępowania karnego zależy możliwość zawieszenia spłaty, a od prawomocnego skazania wykonawcy wyłączenie odpowiedzialności Beneficjenta.

Dlatego tak ważne jest, aby nie traktować umorzenia postępowania przez prokuraturę jak końca drogi. Umorzenie nie jest wyrokiem uniewinniającym. Takie postanowienie wymaga analizy i bardzo często zażalenia. W świetle nowej ustawy od tego, czy postępowanie karne będzie się toczyć, może zależeć sytuacja finansowa całej rodziny.

Ustawa trafia do Senatu. To jeszcze nie koniec

Uchwalenie ustawy przez Sejm to przełom, ale nie koniec procesu legislacyjnego. Ustawa trafia teraz do Senatu, a następnie do podpisu Prezydenta. Dopiero po ogłoszeniu i wejściu w życie Beneficjenci będą mogli korzystać z nowych rozwiązań.

Nie po to weszliśmy z problemami Beneficjentów do sądów, prokuratur, funduszy i Sejmu, żeby teraz się zatrzymać. Nadal będziemy pilnować dalszych losów ustawy i walczyć o to, żeby finalne przepisy rzeczywiście chroniły Beneficjentów.

Co powinien zrobić Beneficjent dzisiaj

Ustawa daje nadzieję, ale nie zastępuje działania. Pisma z funduszy nadal przychodzą, terminy nadal biegną, a wykonawcy nadal kierują pozwy i nakazy zapłaty. Dlatego już teraz:

• nie ignoruj pism z funduszu i nie odkładaj na później nakazu zapłaty, bo brak sprzeciwu w terminie może skończyć się egzekucją;
• zabezpiecz wszystkie dokumenty: umowy, pełnomocnictwa, korespondencję, potwierdzenia nadania;
• jeżeli zachowanie wykonawcy nosi cechy przestępstwa, złóż zawiadomienie, bo od tego mogą zależeć uprawnienia z nowej ustawy;
• reaguj na umorzenia prokuratury i rozważ zażalenie;
• nie podpisuj pochopnie dokumentów oznaczających uznanie długu i nie negocjuj z wykonawcą bez zabezpieczenia dowodów.

Przyszłe przepisy pomogą przede wszystkim tym Beneficjentom, którzy już dziś budują swoją obronę.

Podsumowanie

Dla mnie, jako adwokata prowadzącego setki spraw Beneficjentów w całej Polsce, 8 października 2026 r. to przełomowy moment. 432 głosy za i żadnego przeciw to jasny sygnał, że państwo nie może dłużej przerzucać na obywatela skutków nadużyć, których nie potrafiło w porę zatrzymać.

Kancelaria Adwokacka Marcin Wolski pozostaje po stronie Beneficjentów i będzie towarzyszyć tej ustawie aż do jej ostatecznego kształtu.